პრეამბულა:
2011 წლის 13 აპრილს ლიტერატურის მუზეუმის დარბაზში გამართულ შეხვედრაზე წავცუნცულდი.
გეოეარმა – თანამედროვე ხელოვნების ცენტრმა – წარმოგვიდგინა საჯარო დისკუსია თემაზე “არტკრიტიკა საქართველოში”. ეს სახელი პირობითად მე დავარქვი, რადგან ძირითადად ამ თემაზე მიდიოდა საუბარი. სტუმრები იყვნენ:
1) დათო ბუხრიკიძე – თეატრმცდონე, ჟურნალისტი
2) ნესტან კვინიკაძე – ჟურნალისტი
3) გაზეთ “24 საათის” ჟურნალისტი (ხელოვნებისა და კულტურის გვერდის თუ ბლოკის) და ხელოვნებათმცოდნე– სოფო კილასონია
4) ფილიპინ ჰოგენი (სხვათაშორის ქალი აღმოჩნდა) – Bent Books- ის რედაქტორიდამსწრე საზოგადოება ასე თუ ისე გათვითცნობიერებული იყო. ძირითადად ხელოვნებათმცოდნეები იყვნენ (და ხო, ერთი იურისტიც). გოგი გვახარიაც დავლანდე და გამიხარდა. რაღაცით წონა შეემატა ამ საჯარო დისკუსიას.
დაიწყეს კლიშით – “კრიტიკა არ არის საქართველოში”.
როცა ქალბატონმა ფილიპინ ჰოგენმა ახსენა, რომ თქვენ ერთმანეთში გეშლებათ არტ კრიტიკოსი და ხელოვნების კრიტიციზმიო, დავინტრიგდი და სპეციალურად მოვიძიე კიდეც.
არტ–კრიტიკოსი ესა პირი, ვისი პირდაპირ საქმიანობა არის ხელოვნების ნიმუშთა შეფასება/კრიტიკა. ისინი წერენ სტატიას ჟურნალებში, გამოსცემენ წიგნებს. მათი მომსახურებით ხშირად სარგებლობენ გამოფენის ორგანიზატორები, კოლექციონერები და სხვა. მიზნის გამოცნობა ადვილია ცხადია – დაწერონ ქება–დიდება.
არტ–კრიტიკოსი ძალიან ხშირად უახლესი ისტორიით და თანამედროვე ხელოვნებით ინტერესდება და მისი სფეროც ძირითადად ესაა. ძალიან იშვიათად, ვინმემ დაწეროს ლეონარდო დავინჩის “მონა ლიზა”–ზე სტატია და ხშირა ეს ხდება იმ მიზეზით, რომ ყველაფერი გამოკვლეულია უკვე და რაღა გამოიკვლიოს… ძნელია არ დაეთანხმო ამ მოსაზრებას. მე თავად თანამედროვე ხელოვნება არ მიზიდავს, არ აღმართოვანებს.
არტ–კრიტიკა ესაა დისკუსიები და კამათი, შეფასებების გაკეთების პროცესი ხელოვნებასთან დაკავშირებით. ხელოვნების ძირითადი შეფასებითი ელემენტი ესთეტიკაა.
დღეს არა აქვს მნიშვნელობა, პროფესიით ხარ თუ არა ხელოვნებათმცოდნე, გაქვს თუ არა წარმოდგენა ხელოვნების ისტორიაზე, დადიხარ თუ რა გამოფენებზე, მუზეუმებში, რადგან არის გარკვეული კატეგორიის ხალხი, რომელიც თვლის, რომ უნდა გააკრიტიკოს და თან გააკრიტიკოს უკიდურესი მიმართულებით: ან კარგი თქვას, ან ცუდი… ამის უამრავი მაგალითია და ვფიქრობ საილუსტრაციოდ არაფრის მოტანა არაა საჭირო.
დღესდღეობით პრობლემა არის იმაში, რომ განისაზღვროს ვის შეუძლია კრიტიკა (პროფესიონალს თუ დილეტანტს, ან ვინ არის პროფესიონალი, ვინ არის ავტორიტეტი, აქედან გამომდინარეობს სხვა საკითხიც დგება– ხელოვნება ხალხისთვის არის თუ სპეციალური წრისთვის და ა.შ.) და როგორ უნდა მოხდეს კრიტიკა (რაც გულისხმობს შეფასების კომპონენტებს). სწორედ ამ ორ საკითხს ეხებოდა 2011 წლის აპრილის შეხვედრა, რომელზეც პოსტი ჯერ კიდევ წლების წინ უნდა დამეწერა და რატომღაც ახლა მომეპრიანა.
პრობლემას მე კი ვხედავ, მაგრამ აი გამოსავალი ვერ მიპოვია. ამიტომ ჩუმად ვარ. სხვა რა გზაა, თუ კონფლიქტი არ გინდა, უნდა გაჩუმდე. მაგრამ სიჩუმესაც აქვს თავისი საზღვარი. როცა ნიშნულს ზევით სცდები, როცა ზღვა ჯებირებიდან გადმოდის, შენ შენი რუბიკონი უნდა გადალახო… ამიტომ, დაე გააკრიტიკოს იმან, ვისაც ეს ევალება და არა იმან, ვინც აზრზე არაა რას აკრიტიკებს. თან ისიც გაითვალისწინეთ, რომ კრიტიკა მარტო უარყოფითი არაა. კრიტიკა ესაა შეფასება. ხოლო შეფასება გულისხმობს კარგი და ცუდი მხარეების გამოყოფას.
ისწავლეთ სწორად გაკრიტიკება, რადგან ამ შემთხვევაში ლესინგის ცნობილი ფრაზა მოძველებულია და გაცვეთილი. დღეს პრიორიტეტი ენიჭება სწორ აზროვნებას და არა ზოგადად აზროვნების უნარს. იმიტომ რომ, რაც არ უნდა თქვან, დიდი კატეგორია აზროვნებს. საკითხავია, როგორ?
***
ესეც ჩემი მაისის თემა. არა მგონია ამ თვეში ბევრი პოსტი მოვასწრო. ერთადერთი გამონაკლისი წიგნის ფესტივალია, რომლის შესახებ კი აუცილებლად დავწერ პოსტს. რადგან აღარ ვმუშაობ, ხელფასიც არ მაქვს, მაგრამ რაღაც გარკვეული თანხა გადავინახე და ერთ–ორ წიგნს მაინც ვიყიდი 
