სიმართლე მგლებისა და ნადირობის შესახებ

ამ პოსტს არ დავწერდი, რომ არა ის გულისამრევი, ცილისწამებითა და ტყუილით სავსე კომენტარები ოჩოპინტრეზე, ბაზიერზე და სხვა მსგავს “სამონადირეო” საიტებზე, რომ იწერება და კიდევ ფორუმ.გე–ზე.
მქონია ბედნიერება ქართველ “მონადირეებთან” ურთიერთობისა ვირტუალურ სივრცეში. მინახავს მათი აღმაშფოთებელი, ბუნების საზიანო ქმედებები (მათ მიერ სიამაყით დადებული ფოტომასალები). გამკვირვებია გარემოს დაცვის თანამშრომლებისა, ასეთ შემთხვევებში რეაგირებას რომ არ ახდენენ.

მე სრული პასუხისმგებლობით ვაცხადებ, რომ საქართველოში მონადირეთა 99,9% არის ავტომატურად ბრაკონიერი (მისდაუნებურად თუ ნებით, მაგრამ არის). ზოგი ბრაკონიერობს გაცნობიერებული. ზოგი ბრაკონიერობს იმიტომ, რომ არ იცის ნადირობის შესახებ კანონი, რომელიც მოქმედებს (ან ქაღალდზე მოქმედებს) საქართველოში. ზოგი ბრაკონიერობს იმიტომ რომ შტერია. როგორც წესი, მონადირეები არიან უხეში ხალხი. ტყუილია, თუ ვინმე ფიქრობს რომ მათ რაიმე ზნეობრივი ან ეთიკის კოდექსი აქვთ. დღეს, როცა ნანადირევით ოჯახის თავის გატანა აღარ არის საჭირო (ნანადირევით ოჯახის გამოკვებას კიდე თავისი მინუსი აქვს დღეს: რამდენად საღია იმ ცხოველის ხორცი, რომელსაც მიირთმევ?) ისინი კლავენ მხოლოდ იმიტომ, რომ სისხლში აქვთ გამჯდარი ძალადობა და მოკვლის სურვილი. წარმომიდგენია, ისინი რომ ჯარისკაცები იყვნენ, რამდენს დახოცავდნენ. ან შეიძლება, სულაც ფსიქოლოგიური ფაქტორია: ძლიერთან ვერ გაგდის და სუსტს კლავ (ჩასაფრებით, მახით, ძაღლების დახმარებით). ასე თუ ისე, ნადირობა მოკვლის ჟინით – ყველაზე გულისამრევი ქმედებაა და მე მათ მკვლელებს ვეძახი. რა მნიშვნელობა აქვს ადამიანს მოკლავ თუ ძაღლს გამოჭრი ყელს, ან მგელს გაასხმევინებ ტვინს და მერე ამ ტვინდანთხეული, საცოდავი ცხოველის გვამის გვერდით სურათებს გადაიღებ. ასე იქცევა მოძალადე ადამიანი, რომელსაც გონება აქვს გადაკეტილი. ზოგჯერ ასე იქცევიან სუსტი ფსიქიკის ჯარისკაცებიც (ისტორიას ახსოვს შემთხვევა. მაგალითად, ამერიკელმა ჯარისკაცებმა გადაიღეს სურათები მკვდარ ერაყელებთან). მაგრამ თუ ჯარისკაცებისა კიდევ შეიძლება გაიგო, მონადირეებისა არ მესმის. ისინი ნებით შედიან ამ ექსტაზურ მდგომარეობაში რასაც ველურული სისასტიკე და სიმდაბლე ჰქვია. არ ვიცი, ადამიანი ამაზე დაბლა როგორ შეიძლება დაეცეს. თან ამას სპორტსაც რომ არქმევენ. თურმე სპორტი ყოფილა, როცა ნადირს გამოჭრი ყელს ან ტყვიას დაახლი. და ამ დროს სპორტია ფეხბურთიც, ჩოგბურთიც, ფარიკაობაც, ჭადრაკიც… ღმერთმანი!

ბრაკონიერობა მარტო უსეზონო ნადირობას არ გულისხმობს. ბრაკონიერობაა, როცა ნადირობ იქ, სადაც არ უნდა ნადირობდე; ბრაკონიერობაა, როცა ნადირობ აკრძალული მეთოდებითა და ხერხებით; ბრაკონიერობაა, როცა ნანადირევის რაოდენობა კანონით დადგენილი ნორმას აჭარბებს (თუნდაც ერთით მეტი ტყის ქათამი მოკლა, უკვე კანონდარღვევაა და ავტომატურად ხარ ბრაკონიერი). ბრაკონიერობაა ტყეში ხის უკანონოდ მოჭრაც! სრულად კანონი დევს გარემოს დაცვის საიტზე. მაშ, გგონიათ ეს ესმით? არა. და აქაც თავისი მიზეზ–შედეგობრივი კავშირი არსებობს. პირველი ის, რომ მათთვის ძნელი გადასახარშია მკვლელის ტიტული (რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს). მეორე უკავშირდება ამ პირველს: რადგან ძნელი გადასახარშია სიმართლე, ამიტომ მოდით ის ილუზიებითა და ტყუილით გავამართლოთ. შევქმნათ მითები და მოდით, დავიცვათ ჩვენი “სიმართლე”, რომელიც იმდენად შავზე თეთრი ნაკერია, პირდაპირ მიკვირს. მართლა მიკვირს, აი, მაგალითად, წამოკარი რიყის ქვაზე ფეხი, წაიმტვრიე ცხვირი და მაინც იტყვი, რომ არა ეს ქვა აქ არ დევსო? საოცარია…

სწორედ ასე შეიქმნა მითი ე.წ. წითურ ჰოლანდიურ მგლებზე. მე არ ვიცი მგლებისადმი სიძულვილი როდიდან გაუჩნდათ ქართველ მონადირეებს. ალბათ იმ სიზარმაცის წყალობით, “საქონლის მოვლა–პატრონობაც აღარ შემიძლია” რომ ჰქვია. საინტერესოა და აღსანიშნავია ის, რომ სოფელში ცხოვრება აღარავის უნდა. უმეტესობა წუწუნებს თუ რა ძნელია ცხოვრება. მე ვიცი რომ ძნელია მიწის დამუშავება, ხეხილის მოვლა, მე ვიცი რომ ძნელია მოსავლის აღება–დაბინავება, ვიცი რომ ძნელია საქონლის პატრონობა და ყოველდღე წყემსვა. მაგრამ ნუთუ ფიქრობთ, რომ ქალაქში უფრო ადვილია ცხოვრება? სოფელში თუ გაქვს მიწა, გაქვს ჭერი თავზემოთ, გყავს ერთი ძროხა მაინც, ნუთუ მაინც გირჩევნია ქალაქის მტვრიან ქუჩებში ხელგამოწვდილი იდგე და იმათხოვრო?
თუ მაინც გირჩევნია, ესე იგი სულით მათხოვარი ხარ…

მონადირეთა 100% ამბობს და წუწუნებს, რომ სანადირო სახეობები ძალიან ცოტაა. და იმის მაგივრად, რომ რეალურ მიზეზს ჩაუღრმავდნენ (მიზეზი კი ერთია: რეალურად ამ 20-30 წლის მანძილზე უამრავი ნადირი და ფრინველი მოიკლა და ამოწყდა. ზომაზე მეტი. არც აცლიან გამრავლებას, გახდი 14 წლის? მიდი დაიჭირე თოფი და ამოხოცე), ამის მაგივრად მათ შექმნეს მითი მგლებზე, რომელიც თურმე ნანადირევში ეცილებათ. ხო სასაცილოა? კიდევ უფრო მეტად სასაცილო იქნება, როცა გავიგებთ, რომ მგლების ჯიშები არ იყოფა ასე: ჰოლანდიური, ბელგიური, ქართული და შოტლანდიური :)

მგლები სოციალური არსებები არიან. მათ “საზოგადოებაში” დამყარებულია გარკვეული ტიპის სოციალური ურთიერთობები და იერარქია. მგლებზე ძალიან ბევრს გაიგებთ ზოოპარკის ამჟამინდელი დირექტორის სტატიებიდან, ასევე ბიოლოგ იასონ ბადრიძეს ლექციებიდან ილიაუნიში (სხვათაშორის, ამ კაცმა დიდი გმირობა ჩაიდინა: მგლები გამოზარდა და მერე გაუშვა). უნდა აღინიშნოს, რომ თავის საქმეზე შეყვარებულ ამ ადამიანს დააბრალეს .. არც კი ვიცი როგორ ვთქვა. ეს ხომ საქართველოა, აქ ხომ ყველამ ყველაფერი იცის და თან დარგის სპეციალისტებზე მეტი.
წარმოიდგინეთ, ვიღაც ფილოლოგი მონადირე (თავი რომ ნადირთმცოდნე ჰქონია, არადა ჩვეულებრივი მკვლელია), რომ ბიოლოგის ჭკუას ასწავლის: შენ რა იცი ცხოველებისაო, მე ვიცი და რასაც ვამბობ, ეგრეაო.
აგერ, ჭკუის სწავლების ამსახველი მაგალითი, კონკრეტულად ზემოთ ნახსენები ფილოლოგისა და ბიოლოგის არა, მაგრამ … (ნაწყვეტი აღებულია საიტიდან tavisupali.ge):

წითლად ხაზგასმულია უვიცი მონადირეების აზრები, რომელიც მკაცრად სუბიექტური და ამასთან, არანაირ ცოდნას არ ემყარება, გარდა იმ სურვილისა: მოკვლა მინდა და რატომ არ მაკვლევინებთ. ხოლო ლურჯად ხაზგასმულია დარგის სპეციალისტის აზრი, რომელიც ემყარება ცოდნას, დაკვირვებას, გამოცდილებას, ობიექტურ მსჯელობას.

წითლად ხაზგასმულია უვიცი მონადირეების აზრები, რომელიც მკაცრად სუბიექტური და ამასთან, არანაირ ცოდნას არ ემყარება, გარდა იმ სურვილისა: მოკვლა მინდა და რატომ არ მაკვლევინებთ.
ხოლო ლურჯად ხაზგასმულია დარგის სპეციალისტის აზრი, რომელიც ემყარება ცოდნას, დაკვირვებას, გამოცდილებას, ობიექტურ მსჯელობას.

და ასეთი მაგალითები უამრავია. ასეთი შემთხვევები ყველა სფეროშია. თქვენ გგონიათ, ისტორიკოსებთან არ ხდება ასე? ყველას რომ ჰგონია ისტორია ხელწამოსაკრავი დარგი. მეორეს მხრივ, არ შემიძლია გულისტკივილით არ შევნიშნო ჩემი წუხილი: დიდი უსამართლობაა, როცა ამა თუ იმ დარგში სპეციალისტობა დიპლომით განისაზღვრება, არამედ უნდა ხდებოდეს ცოდნითა და საქმის გათვალისწინებით. სწორედ ასეთი ცარიელი დიპლომირებული ხალხის ბრალია, საზოგადოებას სპეციალისტების რომ არ სჯერა და ჩემი აზრით, ესეც უბიძგებს ადამიანებს იცოდნენ ყველაფერი ყველაფერზე (პირველ ადგილას, ცხადია ამბიციაა. ცარიელი ამბიცია და ეგო).

დავუბრუნდეთ ჩვენს მგლებს. არსებობს რუხი მგელი, რომლის გავრცელების არეალი ძალიან ფართოა და იგი მოიცავს, როგორც ჩრდილოეთ ამერიკას, ასევე ევროპასა და აზიას. მგელი დიდ როლს ასრულებს ბუნების განვითარების ციკლში. მისი გაქრობა, ეს იგივეა გაქრეს თავად ადამიანი დედამიწიდან. ხო დიდი დანაკლისია? ხოდა ეგეთივე დიდი დანაკლისი იქნება მგლების გაქრობაც. მგლების დაახლოებით 40მდე ქვესახეობაა. თქვენ ამ ჩამონათვალში ვერ ნახავთ ევროპული ქვეყნების სახელების მიხედვით სახელდებულ სახეობებს, ნაცვლად ამისა არიან: ტიბეტური მგელი, სტეპების მგელი, არქტიკული მგელი, ფლორიდული მგელი, არაბული მგელი. ის ყბადაღებული წითური მგელი გავრცელებულია ამერიკაში, ჩრდილოეთ კაროლინაში. და რომლის აშშ–ს ფარგლებ გარეთ გაყვანის წარმოდგენა ერთობ სასაცილოა :D
ეს წითური მგელი წარმოადგენს რუხი მგლისა და კოიოტის ჰიბრიდს. როგორ წარმოგიდგენიათ კოიოტები ჰოლანდიაში? ან ამერიკიდან მგლის სახეობების წამოყვანა?
ის თუ მაინც იცით, რომ შუა საუკუნეებში იმდენი მგელი ხოცეს (ძირითადად ფანატიკური რწმენა–წარმოდგენების გამო, მაქციებზე მითი სწორედ მგლებს უკავშირდება), ახლა თუ სადმე დაინახეს მგელი, სიხარულით ყიჟინას დასცემენ ხოლმე. ჰოლანდიაში მგელი (და თან რუხი!) გამოჩნდა ბოლო წლებია და როგორც აღნიშნავენ ბოლო 100 წლის განმავლობაში ეს პირველად მოხდა. მე საუბარი არ მაქვს ევროპის ზოოპარკებში მცხოვრებ მგლებზე, არამედ ტყეში, ველურ ბუნებაში რომ დაწანწალობს იმ მგელზე ვყვები.

საქართველოში კი ასეთი სიტუაციაა: ხდება მგლებისა და ძაღლების შეჯვარება. სწორედ ეს ჰიბრიდია ასეთი აგრესიული და სასტიკი, უშიშრად რომ შემოდის სოფლებში. ამის გარდა გაველურებული ძაღლებიც არანაკლებ პრობლემაა. თქვენ გგონიათ სოფლებში ნორმალური ვეტერინარი არსებობს? ან იქაურ ძაღლებს ნორმალური პატრონი ჰყავს? ამ ცოცხალ არსებას აღიქვამენ როგორც ნივთად და თან სამსახურებრივ ნივთად: ეზოს დარაჯობს ჯაჭვებშებმული; ნადირობს ყურმოჭრილი მონასავით… რა გასაკვირია, რომ ადამიანებისგან ძაღლმა ველურობა გადაიღო?

ამ სტატიის წამკითხველებს თუ გგონიათ, რომ მე ვეგეტერიანელი ვარ, სცდებით. უბრალოდ ვარ ადამიანი, ვისაც ბუნებაზე გული შესტკივა.
ჯეგეთ, ჯეგეთ და გათელეთ ტყეები და ველები, ადამიანებო. ვნახოთ ვინ მოიგებს. ჯერ არ ყოფილა, ბუნება ომში დამარცხებულიყოს!

გამოწერა

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 104 other followers